Gumisie (ang. Disney’s Adventures of the Gummi Bears) to serial animowany Disneya emitowany w latach 1985–1991, w Polsce po raz pierwszy pokazany 20 marca 1990 roku na TVP1. Opowiada o sześciu magicznych niedźwiadkach zamieszkujących Gumisiową Dolinę w fikcyjnym średniowiecznym królestwie Dunwyn. W serialu pojawia się łącznie kilkanaście nazwanych postaci — od głównej szóstki Gumisiów, przez ludzkich przyjaciół, aż po antagonistów próbujących zawładnąć królestwem.
Sześć głównych Gumisiów z Gumisiowej Doliny
Przez większość serialu Gumisiową Dolinę zamieszkuje sześcioro niedźwiadków o wyraźnie różnych charakterach i rolach w grupie:
- Zami — strażnik wiedzy i czarodziej grupy
- Grafi — zrzędliwy rzemieślnik i nieformalny przywódca
- Bunia — opiekuńcza matriarch i gospodyni Doliny
- Tami — dobroduszny łasuch z sercem ze złota
- Sani — buntownicza nastolatka marząca o życiu księżniczki
- Kabi — najmłodszy i najodważniejszy, alter ego Karmazynowego Mściciela
Serial był pierwszą produkcją animowaną Walt Disney Television Animation i wyznaczył standardy animacji telewizyjnej lat 80. Każdy Gumiś reprezentuje inny archetyp osobowości, co czyni grupę kompletną dramaturgicznie — od mentora i rzemieślnika, przez matkę i łakomczucha, aż po nastolatkę i małego rycerza. Wspólnota Gumisiów nie jest rodziną biologiczną, lecz grupą połączoną wspólną misją strzeżenia Wielkiej Księgi i tajemnicy soku z gumijagód.
Zami — strażnik Wielkiej Księgi i czarodziej grupy
Zami to najstarszy Gumiś z Gumisiowej Doliny, strażnik Wielkiej Księgi Gumisiów i czarodziej grupy. W oryginale nosi imię Zummi Gummi. Jest zapominalski i niezdarny, a jego zaklęcia często dają nieoczekiwane efekty — mimo to to właśnie on jako pierwszy odczytał Wielką Księgę dzięki Gumisiowemu Medalionowi przyniesionemu przez Kevina, co zapoczątkowało całą fabułę serialu.
Zami pełni rolę de facto mentora grupy — to do niego pozostałe Gumisie zwracają się w sprawach magii i historii. W polskim dubbingu głosu użyczył mu Stanisław Brudny. W oryginale angielskim postać grał Paul Winchell (sezony 1–5), a w sezonie 6 zastąpił go Jim Cummings. Zami jako jedyny potrafi czytać Wielką Księgę po odnalezieniu Gumisiowego Medalionu — bez niego wiedza przodków pozostałaby niedostępna.
Grafi — zrzędliwy majster, który trzyma Dolinę w ryzach
Grafi to de facto przywódca Gumisiów z Gumisiowej Doliny. W oryginale nosi imię Gruffi Gummi. Jest zrzędliwy i konserwatywny — woli robić wszystko „po gumisiowemu” — ale jako utalentowany rzemieślnik i mechanik to on naprawia starożytne urządzenia Gumisiów i buduje pułapki chroniące Dolinę przed intruzami.
Grafi często wchodzi w konflikty z Zamim i Kabim — różnią się podejściem do problemów, lecz pod zrzędliwą powierzchownością kryje się głęboka lojalność wobec całej grupy. W polskim dubbingu głosu użyczył mu Jacek Bursztynowicz. W oryginale angielskim postać grał Bill Scott w sezonie 1, a od sezonu 2 — Corey Burton.
Bunia — matriarch Doliny i strażniczka przepisu na sok z gumijagód
Bunia to matriarch Gumisiowej Doliny i jedyna postać znająca przepis na sok z gumijagód — magiczny napój, który daje Gumisiom zdolność do skakania, a ludziom ogromną siłę. W oryginale nosi imię Grammi Gummi. Jest opiekuńcza i troskliwa, ale potrafi być stanowcza, gdy wymaga tego sytuacja.
Bunia otacza opieką całą grupę, szczególnie młodszych — Kabiego i Sani. W polskim dubbingu głosu użyczyła jej Zofia Gładyszewska, która jest w Polsce najbardziej kojarzona właśnie z tą rolą. W oryginale angielskim postać grała June Foray — legendarna aktorka głosowa, znana m.in. jako Wiewiórka Skok z Rocky’ego i Bułgara. Przepis na sok z gumijagód, strzeżony przez Bunię, stanowi jeden z głównych MacGuffinów całego serialu.
Tami — łasuch z sercem ze złota
Tami to największy i najbardziej dobroduszny z Gumisiów. W oryginale nosi imię Tummi Gummi. Słynie z niepohamowanego apetytu i miłości do jedzenia, ale pod tą powłoką kryje się lojalny i ciepły przyjaciel. Lubi ogrodnictwo i modele statków — to właśnie te spokojne zajęcia kontrastują z chaotycznymi przygodami grupy.
Tami jest bliskim przyjacielem Kabiego i pełni w grupie rolę komediowego wsparcia. W oryginalnym polskim dubbingu (Telewizyjne Studia Dźwięku, TVP) głosu użyczył mu Andrzej Bogusz. W nowym dubbingu studia Master Film (wydania DVD) Tamiego zagrał January Brunov — warto pamiętać o tej różnicy, oglądając różne wersje serialu. W oryginale angielskim postać grał Lorenzo Music.
Sani — nastolatka, która chce żyć jak księżniczka
Sani to jedyna nastolatka wśród głównych Gumisiów. W oryginale nosi imię Sunni Gummi. Jest buntownicza i marzy o życiu księżniczki — dlatego jej najlepsza przyjaźń z Księżniczką Kalą bywa źródłem zarówno przygód, jak i kłopotów. Sani jest najbardziej ludzką z Gumisiów pod względem emocji i pragnień.
Jako punkt identyfikacji dla młodszych widzów, Sani często zadaje pytania, które pozwalają serialowi wyjaśniać świat Gumisiów. W polskim dubbingu głosu użyczyła jej Magdalena Wołłejko (z wyjątkiem odcinka 39, w którym zastąpiła ją Jolanta Wilk). W oryginale angielskim postać grała Katie Leigh.
Kabi — najmłodszy Gumiś i tajemniczy Karmazynowy Mściciel
Kabi to najmłodszy z Gumisiów Doliny i jednocześnie jeden z najbardziej aktywnych bohaterów serialu. W oryginale nosi imię Cubbi Gummi. Marzy o zostaniu rycerzem — i częściowo spełnia to marzenie, przybierając alter ego Karmazynowego Mściciela. Księżniczka Kala mianowała go rycerzem i obrońcą Dunwyn.
Kabi jest odważny i impulsywny, ale otwarty na niekonwencjonalne rozwiązania. Szczególnie blisko przyjaźni się z Kevinem i Tamim. W polskim dubbingu głosu użyczyła mu Małgorzata Duda (odc. 1–26 i 37–65) oraz Monika Jóźwik (odc. 27–36). W oryginale angielskim postać grała Noelle North — ta sama aktorka, która użyczyła głosu Księżniczce Kali, tworząc unikalny duet ról w jednym serialu.
Gumisie, którzy dołączyli do grupy później
Od czwartego sezonu do Gumisiowej Doliny dołączyły dwie nowe postacie, które zmieniły dynamikę grupy:
- Gusto — utalentowany malarz i rzeźbiarz, rozbitek z bezludnej wyspy
- Arti — komiczna papuga, nieodłączny towarzysz Gusta
Grafi i Tami znaleźli Gusta na bezludnej wyspie, gdzie żył jako rozbitek przez wiele lat. Gusto jest jedynym Gumisiem, który przez długi czas żył poza Gumisiową Doliną — ta odmienność nadaje mu wyjątkowy, artystyczny charakter. Arti jako papuga stanowi komediowy duet z Gustem, komentując każdą sytuację z właściwym sobie tupetem.
Gusto — malarz, rzeźbiarz i Gumiś z innego świata
Gusto, właściwie Augustus Gummi, to utalentowany malarz i rzeźbiarz, który dołączył do grupy od sezonu 4. Przez lata żył jako rozbitek na bezludnej wyspie wraz ze swoją papugą Artim. Jego kreatywność i niezależność kontrastują z konserwatywnym podejściem Grafiego, co początkowo rodzi między nimi napięcia, stopniowo przeradzające się w szacunek.
Gusto wnosi do grupy artystyczny punkt widzenia i świeże spojrzenie na gumisiowe tradycje. W polskim dubbingu głosu użyczył mu Krzysztof Tyniec. W oryginale angielskim postać grał Rob Paulsen.
Arti — papuga, która zawsze ma ostatnie słowo
Arti (Artie Deco w oryginale) to papuga będąca nieodłącznym towarzyszem Gusta. Pełni rolę komicznego sidekicka — komentuje wydarzenia, często wtrąca się nie w porę i jest głównym źródłem humoru w scenach z Gustem. Gadatliwość i bezczelność Artiego czynią go jedną z bardziej rozpoznawalnych postaci drugoplanowych serialu. W oryginale angielskim głosu użyczył mu Rob Paulsen.
Kevin, Księżniczka Kala i inni przyjaciele Gumisiów
Gumisie żyją w tajemnicy przed ludźmi, ale kilka wyjątkowych postaci zna ich sekret i staje się ich sprzymierzeńcami:
- Kevin — paź zamku Dunwyn, pierwszy człowiek poznający Gumisiów
- Księżniczka Kala — córka króla Gregora, odważna i niezależna przyjaciółka Sani
- Król Gregor — władca Dunwyn, ojciec Kali
- Sir Gawain — dziadek Kevina, były rycerz wierzący w istnienie Gumisiów
Ludzcy przyjaciele są kluczowi dla fabuły — to Kevin jako pierwszy odkrywa Gumisiową Dolinę dzięki Gumisiowemu Medalionowi odziedziczonemu po dziadku. Kevin miał wielu aktorów głosowych w oryginale (Christian Jacobs, Brett Johnson, David Faustino, Jason Marsden, R.J. Williams) zależnie od sezonu — co odzwierciedla upływ czasu w fabule. Gumisie zapoczątkowali erę postaci z bajek Disneya tworzonych specjalnie dla telewizji — serial był pierwszą produkcją Walt Disney Television Animation i wyznaczył standardy dla całej dekady.
Kevin — paź, który zmienił historię Gumisiów
Kevin (Cavin w oryginale) to młody paź zamku Dunwyn i pierwszy człowiek, który odkrył Gumisiową Dolinę. Stało się to dzięki Gumisiowemu Medalionowi, który odziedziczył po dziadku — rycerzu Sir Gawain. Kevin jest odważny i szlachetny, a z czasem zaprzyjaźnia się szczególnie z Kabim.
Kevin pełni rolę ludzkiego protagonisty i łącznika między światem ludzi a Gumisiami. W polskim dubbingu głosu użyczył mu Tomasz Ozga (odc. 1–26) oraz Katarzyna Tatarak (odc. 27–65). W oryginale angielskim postać grało kolejno kilku aktorów zależnie od sezonu.
Księżniczka Kala — królewna, która woli przygody od dworskich obowiązków
Księżniczka Kala (Princess Calla w oryginale) to córka króla Gregora, władcy Dunwyn. Mimo królewskiego pochodzenia jest odważna, samodzielna i zdolna do samoobrony — zupełnie inaczej niż stereotypowa księżniczka. Jej najlepsza przyjaciółka to Sani.
Kala aktywnie uczestniczy w przygodach i wielokrotnie sama ratuje się z opresji, zamiast czekać na pomoc. W polskim dubbingu głosu użyczyła jej Iwona Rulewicz. W oryginale angielskim postać grała Noelle North — ta sama aktorka, która użyczyła głosu Kabiemu, co czyni ją jedną z najbardziej wszechstronnych głosów w obsadzie serialu.
Antagoniści — Książę Ightorn, Toadie i Lady Bane
Gumisie mają dwóch głównych wrogów — jeden chce podbić królestwo siłą, druga sięga po czarną magię.
- Książę Ightorn — wygnany brat króla Gregora, dowodzi armią orków
- Toadie — karłowaty, tchórzliwy sługa Ighthorna
- Lady Bane — czarownica, niezależny antagonista sięgający po magię
Ightorn jest antagonistą pojawiającym się w niemal każdym odcinku — jego celem jest zdobycie tajemnicy soku z gumijagód, by podbić zamek Dunwyn. Orkowie, którymi dowodzi, są silni, ale mało inteligentni, co regularnie prowadzi do jego porażek. Lady Bane pojawia się rzadziej, ale stanowi poważniejsze zagrożenie magiczne — działa niezależnie od Ighthorna i realizuje własne ambicje.
Książę Ightorn — wygnany szlachcic z armią orków
Książę Ightorn (Duke Sigmund Igthorn w oryginale) to główny antagonista serialu — wygnany szlachcic i brat króla Gregora. Jego celem jest podbicie zamku Dunwyn za pomocą armii orków oraz tajemnicy soku z gumijagód, który daje ludziom nadludzką siłę. Mimo groźnej postawy jego plany regularnie kończą się fiaskiem z powodu nieudolności orków.
Ightorn jest inteligentny i ambitny, lecz chroniczna frustracja z powodu kolejnych porażek stała się jego znakiem rozpoznawczym. W polskim dubbingu głosu użyczył mu Włodzimierz Bednarski. W oryginale angielskim postać grał Michael Rye, który jednocześnie użyczał głosu Królowi Gregorowi — braciom będącym antagonistą i protagonistą serialu.
Toadie — wierny, ale nieudolny sługa Ighthorna
Toadie (Toadwort w oryginale) to karłowaty, tchórzliwy pomocnik Księcia Ighthorna. Mimo bezgranicznej lojalności wobec swego pana jest niekompetentny i często sabotuje jego plany własną głupotą. Stanowi komediowy kontrapunkt dla groźnego Ighthorna — ich relacja to klasyczny duet nieudolnego złoczyńcy i jeszcze bardziej nieudolnego sługi.
W polskim dubbingu głosu użyczył mu Andrzej Arciszewski. W oryginale angielskim postać grał Bill Scott w sezonie 1, a od sezonu 2 — Corey Burton.
Lady Bane — czarownica, która gra własną grę
Lady Bane to czarownica pojawiająca się jako antagonistka niezależna od Ighthorna. Posługuje się czarną magią i ma własne ambicje — nie jest sojuszniczką Ighthorna, lecz rywalizuje z nim o władzę. Jej zimna kalkulacja i spryt czynią ją poważniejszym zagrożeniem niż impulsywny książę.
Lady Bane działa na własny rachunek, co czyni ją bardziej nieprzewidywalną i niebezpieczną niż Ightorn. W oryginale angielskim głosu użyczyła jej Tress MacNeille.
Gumisie Barbarzyńcy i inne Gumisie z dalszych sezonów
W późniejszych sezonach serial wprowadził inne kolonie Gumisiów, rozszerzając świat przedstawiony poza Gumisiową Dolinę. Gumisie Barbarzyńcy (Barbic Gummies) zamieszkują Ponury Las — są dzicy i nieufni wobec ludzi. Ich przywódca Twardziel (Gritty w oryginale) z czasem staje się sojusznikiem głównej grupy; w polskim dubbingu głosu użyczył mu Tomasz Marzecki. Gumiś Buddy pojawia się w ostatnich sezonach jako młody Gumiś z Nowej Gumbrii. Obie te postacie są drugoplanowe i pojawiają się tylko w wybranych odcinkach — nie należą do stałej obsady Gumisiowej Doliny.
Najczęstsze pytania dotyczące Gumisiów
Jakie są imiona wszystkich Gumisiów?
Sześciu głównych Gumisiów z Gumisiowej Doliny to: Zami, Grafi, Bunia, Tami, Sani i Kabi. W późniejszych sezonach dołączyli Gusto i Gumiś Buddy. W oryginale angielskim noszą imiona: Zummi, Gruffi, Grammi, Tummi, Sunni i Cubbi Gummi — każde zakończone słowem „Gummi”.
Jak nazywał się najstarszy z Gumisiów?
Najstarszym Gumisiem z Gumisiowej Doliny jest Zami (ang. Zummi Gummi) — strażnik Wielkiej Księgi Gumisiów i czarodziej grupy. Bunia (Grammi Gummi) jest drugą najstarszą postacią i pełni rolę matriarchy całej grupy. Najmłodszym Gumisiem jest Kabi.
Jakie postacie poza Gumisiami występowały w bajce?
Poza Gumisiami w serialu ważną rolę odgrywają ludzcy przyjaciele: Kevin (paź zamku), Księżniczka Kala i Król Gregor. Głównym antagonistą jest Książę Ightorn z armią orków, wspierany przez karłowatego sługę Toadiego. Niezależnym antagonistą jest czarownica Lady Bane.
Kto podkładał głosy Gumisiom w polskim dubbingu?
W oryginalnym polskim dubbingu (Telewizyjne Studia Dźwięku, TVP): Zami — Stanisław Brudny, Grafi — Jacek Bursztynowicz, Bunia — Zofia Gładyszewska, Tami — Andrzej Bogusz, Sani — Magdalena Wołłejko, Kabi — Małgorzata Duda. W nowym dubbingu studia Master Film Tamiemu głosu użyczył January Brunov.
Skąd pochodzi pomysł na serial Gumisie?
Pomysł na serial zrodził się, gdy CEO Disneya Michael Eisner kupił synowi cukierki gummi bears. Gumisie (1985–1991) były pierwszą produkcją animowaną Walt Disney Television Animation i zapoczątkowały erę wysokobudżetowych seriali animowanych Disneya lat 80. i 90. Piosenkę tytułową w polskiej wersji śpiewał Andrzej Zaucha.