101 dalmatyńczyków (oryg. One Hundred and One Dalmatians) to 17. animowany film Disneya, wydany 25 stycznia 1961 roku na podstawie powieści Dodie Smith — w Polsce trafił do kin 31 marca 1995 roku. Fabuła skupia się na parze dalmatyńczyków, Pongu i Czice, których 15 szczeniąt zostaje porwanych przez Cruellę De Mon pragnącą uszyć futro z psiej skóry. W oryginalnym filmie z imienia nazwanych jest 6 spośród 15 szczeniąt; pełniejsze zestawy imion wprowadził serial animowany z 1997 roku.
Rodzice 101 dalmatyńczyków
Para dorosłych dalmatyńczyków stanowi serce całej fabuły i napędza akcję ratunkową.
- Pongo — ojciec 15 szczeniąt, narrator historii
- Czika — matka 15 szczeniąt, opiekuńcza i czujna
Pongo i Czika to jedyna para dorosłych dalmatyńczyków w centrum fabuły. Ich właściciele — Roger i Anita Radcliffe — tworzą równoległą parę ludzką. Pongo jest inicjatorem zarówno romansu właścicieli, jak i misji ratunkowej po porwaniu szczeniąt.
Pongo — narrator i ojciec
Pongo to dalmatyńczyk — główny bohater i narrator 101 dalmatyńczyków (1961, Disney). Należy do Rogera Radcliffe’a i jest biologicznym ojcem 15 szczeniąt oraz adoptowanym ojcem 84 kolejnych uratowanych dalmatyńczyków. Jego imię pochodzi bezpośrednio z powieści Dodie Smith — autorka miała 9 dalmatyńczyków, a jeden z nich nosił właśnie imię Pongo.
Pongo wyróżnia się inicjatywą i przebiegłością: to on aranżuje spotkanie Rogera z Anitą podczas spaceru w parku, a następnie organizuje akcję ratunkową przez sieć „Szczekania o Zmierzchu”. Według oficjalnych materiałów Disneya Pongo ma dokładnie 72 czarne kropki. W polskim dubbingu z 1995 roku głosu użyczył mu Maciej Małek; w serialu animowanym (1997) — Tomasz Bednarek; w sequelu 101 dalmatyńczyków II: Londyńska przygoda (2003) — Wojciech Paszkowski.
Czika — matka i strażniczka rodziny
Czika to dalmatyńczyk (suka) — partnerka Ponga i biologiczna matka 15 szczeniąt w 101 dalmatyńczykach (1961, Disney). Należy do Anity Radcliffe. Polskie imię Czika to spolszczenie angielskiego Perdita — łacińskie słowo oznaczające „zagubioną”; w polskim dubbingu przyjęto formę Czika.
Czika jest połączeniem dwóch postaci z powieści Dodie Smith: Missis (partnerki Ponga) i Perdity (opiekunki szczeniąt). W filmie wyróżnia ją rozważność i większa surowość rodzicielska w porównaniu z Pongiem. Po uratowaniu 84 dalmatyńczyków z Piekielnego Zamczyska Czika adoptuje je wszystkie. W polskim dubbingu z 1995 roku głosu użyczyła jej Alicja Krawczykówna; w serialu (1997) — Joanna Jeżewska; w sequelu (2003) — Krystyna Kozanecka.
15 szczeniąt Ponga i Cziki — imiona z filmu (1961)
W filmie z 1961 roku Czika rodzi piętnaście szczeniąt, z których tylko sześcioro otrzymuje imiona wymawiane na ekranie.
- Szczęściarz — przywódca miotu, ulubieniec widzów
- Klusek — zawsze głodny, pulchny szczeniak
- Ciapek — hałaśliwy, z czarną łatą na oku
- Kropka — spokojna suczka
- Pieprz — jeden z mniej wyróżnionych szczeniąt
- Piegus — jeden z mniej wyróżnionych szczeniąt
Pozostałe 9 szczeniąt z miotu Cziki nie ma w filmie imion wymawianych przez postacie — są widoczne na ekranie, ale pozostają anonimowe. Dopiero serial animowany z 1997 roku i materiały towarzyszące rozszerzyły listę imion o kolejne postacie. Warto pamiętać o tej różnicy, bo w polskim internecie często miesza się kanon filmowy z serialowym.
Szczęściarz (Lucky) — przywódca miotu
Szczęściarz (ang. Lucky) to samiec dalmatyńczyk — jeden z 15 szczeniąt Ponga i Cziki w 101 dalmatyńczykach (1961, Disney). Urodził się niemal martwy; Roger Radcliffe masuje go do życia, co daje mu imię „Szczęściarz”.
W serialu animowanym z 1997 roku Szczęściarz staje się głównym bohaterem — energicznym, uzależnionym od telewizji przywódcą grupy szczeniąt. To właśnie wokół jego przygód na farmie Radcliffe’ów obraca się większość odcinków. W polskim dubbingu serialu głosu użyczyli mu Adam Pluciński (odc. 1–31) i Robert Konecki (odc. 32–65).
Klusek (Rolly) — zawsze głodny
Klusek (ang. Rolly) to samiec dalmatyńczyk — pulchny szczeniak z miotu Ponga i Cziki w 101 dalmatyńczykach (1961, Disney). Jego decyzje niemal zawsze opierają się na jednym kryterium: czy w pobliżu jest coś do zjedzenia.
W serialu z 1997 roku Klusek jest jednym z trzech głównych szczeniąt obok Szczęściarza i Szpilki. Jego głód stanowi stałe źródło komizmu. W polskim dubbingu serialu głosu użyczyli mu Kuba Molęda (odc. 1–31) i Kasper Garlicki (odc. 32–65).
Ciapek (Patch) — z czarną łatą
Ciapek (ang. Patch) to samiec dalmatyńczyk — jeden z 15 szczeniąt Ponga i Cziki w 101 dalmatyńczykach (1961, Disney). Urodził się z charakterystyczną czarną łatą na oku — wyjątek, bo dalmatyńczyki rodzą się białe i łaty pojawiają się z wiekiem. Jest hałaśliwy i żywiołowy.
Ciapek to główny bohater sequelu 101 dalmatyńczyków II: Londyńska przygoda (2003). Czuje się zagubiony wśród 99 braci i sióstr, przypadkowo trafia do Londynu i spotyka swojego idola — telewizyjnego psa Groma. W polskim dubbingu sequelu głosu użyczył mu Krzysztof Królak.
Kropka, Pieprz i Piegus — pozostałe nazwane szczenięta
Kropka (ang. Penny), Pieprz (ang. Pepper) i Piegus (ang. Freckles) to troje szczeniąt z imionami wymawianymi w filmie z 1961 roku, bez wyróżnionych ról fabularnych. Kropka to spokojna suczka; Pieprz i Piegus pojawiają się na ekranie, lecz ich udział w akcji jest marginalny. Polskie warianty ich imion funkcjonują w dubbingu, choć szczegółowe przypisania aktorskie wymagają weryfikacji w pełnej bazie Dubbingpedii.
Cruella De Mon i inni antagoniści
Trójka antagonistów napędza konflikt: właścicielka obsesji na punkcie futer i dwaj nieudolni opryszcy.
- Cruella De Mon — główna antagonistka, obsesja na punkcie futer
- Nochal — starszy z braci-opryszków, kierowca
- Baryła — młodszy z braci-opryszków, tępy i leniwy
Cruella jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych czarnych charakterów w historii Disneya. Nochal i Baryła to jej wynajęci pomocnicy — bracia, których niekompetencja wielokrotnie ratuje szczenięta przed zagładą.
Cruella De Mon (Cruella de Vil) — demoniczna kolekcjonerka futer
Cruella De Mon (ang. Cruella de Vil) to człowiek — główna antagonistka 101 dalmatyńczyków (1961, Disney). Jest dawną koleżanką Anity Radcliffe ze szkoły. Jej jedyną obsesją jest futro z psiej skóry — marzy o płaszczu uszytym ze skór 101 dalmatyńczyków.
Angielskie nazwisko „de Vil” to celowa gra słów od angielskiego devil (diabeł) — sygnalizująca jej charakter już przy pierwszym pojawieniu się na ekranie. Cruella jest jedynym czarnym charakterem Disneya, który doczekał się aktorskiego rebootu jako protagonistka: w filmie Cruella (2021) w tej roli wystąpiła Emma Stone. W polskim dubbingu z 1995 roku głosu użyczyła jej Ewa Szykulska; w serialu (1997) — Krystyna Królówna; w sequelu (2003) — Maria Pakulnis.
Nochal i Baryła (Jasper i Horace) — nieudolni opryszcy
Nochal (ang. Jasper) i Baryła (ang. Horace) to bracia — ludzie wynajęci przez Cruellę do porwania szczeniąt w 101 dalmatyńczykach (1961, Disney). Nochal jest starszym i bardziej dominującym z dwójki; Baryła — młodszym, tępym i łasym na jedzenie.
Ich niekompetencja jest jednym z motorów komizmu w filmie. W aktorskim remake z 1996 roku Jaspera zagrał Hugh Laurie, a Horace’a — Mark Williams. W polskim dubbingu animacji z 1995 roku głosu Nochalowi użyczył Ryszard Nawrocki, a Baryłe — Marek Frąckowiak.
Właściciele dalmatyńczyków
Troje ludzkich bohaterów tworzy dom, z którego porwane zostają szczenięta.
- Roger Radcliffe — kompozytor, właściciel Ponga
- Anita Radcliffe — właścicielka Cziki, dawna koleżanka Cruelli
- Niania — gospodyni domowa, opiekunka szczeniąt
Roger i Anita to para, której związek zaaranżował Pongo. Niania jest postacią drugoplanową, lecz kluczową — to ona jako pierwsza próbuje powstrzymać porwanie szczeniąt przez Nochala i Baryłę.
Roger Radcliffe — kompozytor i właściciel Ponga
Roger Radcliffe to człowiek — właściciel Ponga i mąż Anity w 101 dalmatyńczykach (1961, Disney). Z zawodu jest kompozytorem piosenek (w aktorskim remake z 1996 roku jego zawód zmieniono na programistę gier komputerowych). To Pongo inicjuje jego związek z Anitą, aranżując spotkanie podczas spaceru w parku.
Roger i Anita należą do grona ludzkich właścicieli psów wśród postaci z bajek Disneya, którzy — podobnie jak właściciele w Zakochanym Kundlu — odgrywają rolę drugoplanową wobec swoich czworonożnych bohaterów. Roger pisze piosenkę o Cruelli, która staje się hitem radiowym i finansuje zakup wiejskiej posiadłości dla całej stujedynkowej rodziny dalmatyńczyków. W polskim dubbingu z 1995 roku głosu użyczył mu Andrzej Herder.
Anita Radcliffe — właścicielka Cziki
Anita Radcliffe to człowiek — właścicielka Cziki i żona Rogera w 101 dalmatyńczykach (1961, Disney). Jest dawną koleżanką Cruelli De Mon ze szkoły, co tłumaczy, dlaczego antagonistka ma dostęp do ich domu. Anita jest ciepłą i spokojną postacią, która stara się łagodzić napięcia między Rogerem a Cruellą. W polskim dubbingu z 1995 roku głosu użyczyła jej Barbara Dzido-Lelińska (w nowszych źródłach Filmwebu jako Karina Szafrańska — wersja do weryfikacji w Dubbingpedii).
Niania — opiekunka domu i szczeniąt
Niania to człowiek — gospodyni domowa Radcliffe’ów w 101 dalmatyńczykach (1961, Disney). Pełni rolę pierwszej linii obrony podczas porwania: jako pierwsza próbuje powstrzymać Nochala i Baryłę, lecz jest bezsilna wobec ich brutalności. Jej oddanie rodzinie Radcliffe’ów i szczeniętom czyni z niej ważną postać drugoplanową. W polskim dubbingu z 1995 roku głosu użyczyła jej Katarzyna Łaniewska.
Bohaterowie drugoplanowi
Sieć zwierzęcych pomocników — tzw. Szczekanie o Zmierzchu — umożliwia Pongu i Czice zlokalizowanie porwanych szczeniąt.
- Sierżant Czmych — kot, szpieg w Piekielnym Zamczysku
- Pułkownik — owczarek staroangielski, koordynator akcji ratunkowej
- Kapitan — koń, pomocnik Pułkownika
Trójka zwierzęcych pomocników działa na wsi w Suffolk. Sierżant Czmych jako jedyny przenika do Piekielnego Zamczyska i jako pierwszy próbuje wyprowadzić szczenięta na wolność.
Sierżant Czmych (Sergeant Tibbs) — kot szpieg
Sierżant Czmych (ang. Sergeant Tibbs) to kot — zwiadowca w 101 dalmatyńczykach (1961, Disney). Działa jako podwładny Pułkownika na wsi w Suffolk. Jego misja polega na rozpoznaniu sytuacji w Piekielnym Zamczysku — odkrywa, że Cruella planuje zabić szczenięta, i podejmuje próbę ich ewakuacji przed przybyciem Ponga i Cziki.
Sierżant Czmych jest jedną z kluczowych postaci drugoplanowych w filmie — bez jego zwiadowczej akcji szczenięta nie miałyby szans na ratunek. W polskim dubbingu z 1995 roku głosu użyczył mu Andrzej Herder (ten sam aktor, który podkładał głos Rogerowi).
Pułkownik i Kapitan — wiejska straż
Pułkownik to owczarek staroangielski — koordynator zwierzęcej sieci informacyjnej w 101 dalmatyńczykach (1961, Disney). Mieszka na farmie w Suffolk i pełni rolę lokalnego dowódcy akcji ratunkowej: odbiera wiadomość od Ponga przekazaną przez Szczekanie o Zmierzchu i kieruje Sierżanta Czmycha do Piekielnego Zamczyska. Kapitan to koń — towarzysz i pomocnik Pułkownika na tej samej farmie. Obaj tworzą wiejskie ogniwo łańcucha ratunkowego. Szczegółowe przypisania aktorów dubbingu dla Pułkownika wymagają weryfikacji w pełnej bazie Dubbingpedii.
Postacie z serialu animowanego 101 dalmatyńczyków (1997)
Serial animowany z 1997 roku rozszerzył obsadę o nowe postacie i nadał szczeniętom wyraźniejsze osobowości.
- Szczęściarz — uzależniony od TV przywódca, główny bohater serialu
- Klusek — zawsze głodny brat Szczęściarza
- Szpilka — najmniejsza suczka miotu, mądrala i filozofka
- Spot — kurczak pragnący zostać dalmatyńczykiem
Serial skupia się na trójce szczeniąt: Szczęściarzu, Klusku i Szpilce. Czwartą główną postacią jest Spot — kurczak, który uważa się za dalmatyńczyka. Akcja rozgrywa się na farmie Radcliffe’ów (w serialu nazwanych Dearly) po wydarzeniach z filmu. Serial liczył 65 odcinków i był emitowany w TVP1 od 11 września 1999 roku.
Szpilka (Cadpig) — filozofka i najmniejsza z miotu
Szpilka (ang. Cadpig) to suczka dalmatyńczyk — jedna z 15 szczeniąt Ponga i Cziki w serialu animowanym 101 dalmatyńczyków (1997, Disney). Angielskie słowo cadpig oznacza najsłabsze, najmniejsze prosię w miocie — przezwisko przeniesione na najmniejszą szczeniączkę. Szpilka jest inteligentna i skłonna do filozofowania, co odróżnia ją od pozostałych szczeniąt.
W serialu pełni rolę głosu rozsądku w grupie — często hamuje impulsywność Szczęściarza i apetyt Kluska. W polskim dubbingu serialu głosu użyczyła jej Elżbieta Bednarek.
Spot — kurczak, który chce być psem
Spot to kurczak — czwarty główny bohater serialu animowanego 101 dalmatyńczyków (1997, Disney). Spot identyfikuje się jako dalmatyńczyk i uważa się za pełnoprawnego członka psiej rodziny. Jest postacią oryginalną serialu — nie pojawia się w filmie z 1961 roku ani w sequelu z 2003 roku.
Mimo że Spot bywa ignorowany przez inne postacie, często jako pierwszy dostrzega zagrożenie i proponuje rozsądne rozwiązania. Szczegółowe przypisanie aktora dubbingu dla Spota wymaga weryfikacji w pełnej bazie Dubbingpedii dla serialu.
Najczęstsze pytania o postacie z 101 dalmatyńczyków
Jak nazywają się główne psy z 101 dalmatyńczyków?
Główne psy dorosłe to Pongo i Czika (ang. Perdita) — para dalmatyńczyków będących biologicznymi rodzicami 15 szczeniąt. Pongo należy do Rogera Radcliffe’a, Czika do Anity Radcliffe. W polskim dubbingu z 1995 roku głosy użyczyli im odpowiednio Maciej Małek i Alicja Krawczykówna.
Jak ma na imię pani z 101 dalmatyńczyków?
Antagonistka bajki to Cruella De Mon (ang. Cruella de Vil) — dawna koleżanka Anity ze szkoły, obsesyjnie pragnąca uszyć futro z psiej skóry. Jej angielskie nazwisko „de Vil” to gra słów od devil (diabeł). W polskim dubbingu z 1995 roku głosu użyczyła jej Ewa Szykulska.
Jakie są imiona 15 szczeniąt z 101 dalmatyńczyków?
W filmie z 1961 roku z imienia padają tylko 6 spośród 15 szczeniąt: Szczęściarz (Lucky), Klusek (Rolly), Ciapek (Patch), Kropka (Penny), Pieprz (Pepper) i Piegus (Freckles). Pozostałe 9 szczeniąt w filmie nie ma imion wymawianych przez postacie — dodatkowe imiona wprowadził serial animowany z 1997 roku.
Ile szczeniąt mają Pongo i Czika?
Pongo i Czika są biologicznymi rodzicami 15 szczeniąt. Po uratowaniu 84 kolejnych dalmatyńczyków z Piekielnego Zamczyska Cruelli adoptują je wszystkie — łącznie w rodzinie Radcliffe’ów zamieszkuje 101 dalmatyńczyków (15 + 84 + 2 dorosłe = 101).
Czy 101 dalmatyńczyków ma sequel lub serial animowany?
Tak. Disney wydał serial animowany 101 dalmatyńczyków (1997, 65 odcinków), w którym głównymi bohaterami są szczenięta Szczęściarz, Klusek i Szpilka. W 2003 roku ukazał się bezpośredni sequel animowany 101 dalmatyńczyków II: Londyńska przygoda, skupiony na Ciapku. Istnieje też serial Ulica Dalmatyńczyków 101 (2019–2020) z potomkami Ponga i Cziki.
