ZwiązkiHiperseksualność - objawy, przyczyny i diagnoza

Hiperseksualność – objawy, przyczyny i diagnoza

Hiperseksualność to zaburzenie, czy może po prostu przejaw silnego popędu seksualnego? Jakie są przyczyny i objawy hiperseksualności? Czy można ją leczyć? W artykule przyjrzymy się bliżej temu zagadnieniu, opierając się na najnowszych badaniach i opiniach ekspertów.

Czym jest hiperseksualność?

Hiperseksualność to termin używany do opisania stanu, w którym osoba doświadcza silnych, trudnych do kontrolowania impulsów i myśli seksualnych, które prowadzą do podejmowania ryzykownych lub szkodliwych zachowań seksualnych. Osoby z hiperseksualnością mogą odczuwać przymus angażowania się w aktywność seksualną, mimo negatywnych konsekwencji, takich jak problemy w związkach, trudności w pracy czy kłopoty finansowe.

Hiperseksualność bywa również określana jako kompulsywne zachowania seksualne lub uzależnienie od seksu. Jednak wielu ekspertów uważa, że te terminy są nieadekwatne i stygmatyzujące. Podkreślają oni, że hiperseksualność nie jest uzależnieniem w ścisłym sensie, ponieważ nie wiąże się z rozwojem tolerancji i objawów odstawiennych, charakterystycznych dla uzależnień.

Objawy hiperseksualności

Objawy hiperseksualności mogą się różnić u poszczególnych osób, ale często obejmują:

  • Nawracające, intensywne fantazje, impulsy i zachowania seksualne, którym trudno się oprzeć.
  • Poświęcanie dużej ilości czasu na aktywności seksualne, kosztem innych sfer życia.
  • Podejmowanie ryzykownych zachowań seksualnych, np. seksu bez zabezpieczeń z przypadkowymi partnerami.
  • Kontynuowanie zachowań seksualnych mimo negatywnych konsekwencji.
  • Poczucie winy, wstydu i dyskomfortu związane z własną seksualnością.
  • Bezskuteczne próby ograniczenia lub zaprzestania zachowań seksualnych.

Ważne jest, aby odróżnić hiperseksualność od zdrowego, satysfakcjonującego życia seksualnego. Wysoka aktywność seksualna sama w sobie nie jest problemem, o ile nie powoduje cierpienia i nie zaburza codziennego funkcjonowania.

Przyczyny hiperseksualności

Przyczyny hiperseksualności nie są do końca poznane. Badacze sugerują, że może ona wynikać z kombinacji czynników biologicznych, psychologicznych i społecznych. Na podstawie badania z 2016 opublikowanego na ScienceDirect wśród potencjalnych przyczyn wymienia się:

  1. Zmiany w strukturach mózgu: Badania neuroobrazowe i przypadki uszkodzeń mózgu sugerują, że zmiany w obszarach takich jak płat czołowy, ciało migdałowate, hipokamp, podwzgórze, przegroda oraz obszary związane z przetwarzaniem nagrody mogą odgrywać istotną rolę w pojawieniu się hiperseksualności.
  2. Zaburzenia neurologiczne: Hiperseksualność bywa obserwowana u pacjentów ze stwardnieniem rozsianym, u których występują zmiany czołowe i okołokomorowe, a także w kontekście demencji, potencjalnie związanej z atrofią kory czołowej i skroniowej.
  3. Neurotransmitery: Dowody wskazują na zaangażowanie układu dopaminergicznego w rozwój hiperseksualności. Zmniejszenie poziomu serotoniny i wzrost poziomu dopaminy mogą promować nadmierne zachowania seksualne.
  4. Czynniki genetyczne: Wstępne badania sugerują, że hiperseksualność może mieć podłoże genetyczne, gdyż u znacznego odsetka pacjentów rodzic cierpi na podobne zaburzenie. Ponadto, warianty genetyczne receptorów dopaminy mogą być powiązane z hiperseksualnością.
  5. Współwystępujące zaburzenia: Hiperseksualność często współwystępuje z innymi zaburzeniami, takimi jak depresja, zaburzenia lękowe, zaburzenia osobowości czy nadużywanie substancji psychoaktywnych. Te współistniejące problemy mogą przyczyniać się do rozwoju lub nasilenia nadmiernych zachowań seksualnych.

Ważne jest podkreślenie, że sam wysoki popęd seksualny nie jest zaburzeniem. Hiperseksualność rozpoznaje się dopiero wtedy, gdy impulsy seksualne wymykają się spod kontroli i prowadzą do cierpienia lub negatywnych konsekwencji.

Diagnoza hiperseksualności

Diagnoza hiperseksualności jest kontrowersyjna i budzi wiele wątpliwości wśród specjalistów. Obecnie nie ma oficjalnych kryteriów diagnostycznych tego zaburzenia w klasyfikacjach DSM-5 i ICD-11.

Próby zdefiniowania kryteriów hiperseksualności podejmowano wielokrotnie. Jedną z propozycji był model zaburzenia hiperseksualnego, który ostatecznie odrzucono z DSM-5. Zawierał on takie kryteria jak:

  • Nawracające, intensywne fantazje, impulsy i zachowania seksualne trwające co najmniej 6 miesięcy.
  • Brak kontroli nad impulsami seksualnymi mimo negatywnych konsekwencji.
  • Znaczne cierpienie i upośledzenie funkcjonowania z powodu zachowań seksualnych.

Innym podejściem jest diagnoza kompulsywnych zachowań seksualnych w ramach zaburzeń kontroli impulsów. Jednak i ta propozycja budzi kontrowersje, ponieważ sugeruje podobieństwo do uzależnień behawioralnych, co nie znajduje potwierdzenia w badaniach.

Przy braku jednoznacznych kryteriów, diagnoza hiperseksualności opiera się głównie na dokładnym wywiadzie klinicznym i ocenie wpływu zachowań seksualnych na różne sfery życia pacjenta. Ważne jest wykluczenie innych zaburzeń, które mogą powodować podobne objawy, np. zaburzeń afektywnych dwubiegunowych czy otępienia.

Leczenie hiperseksualności

Leczenie hiperseksualności jest trudne i wymaga podejścia multimodalnego, łączącego interwencje farmakologiczne, psychoterapeutyczne i edukacyjne. Najczęściej stosowane metody to:

  • Psychoterapia poznawczo-behawioralna – pomaga zidentyfikować i zmienić szkodliwe wzorce myślenia i zachowania związane z seksualnością. Uczy strategii radzenia sobie z impulsami seksualnymi.
  • Terapia grupowa – daje możliwość dzielenia się doświadczeniami z innymi osobami zmagającymi się z podobnymi problemami, co zmniejsza poczucie wstydu i izolacji.
  • Leki antydepresyjne z grupy SSRI – mogą być pomocne w redukcji impulsów seksualnych, szczególnie u osób z współwystępującą depresją lub zaburzeniami lękowymi.
  • Leki obniżające poziom testosteronu, np. octan cyproteronu – stosowane w cięższych przypadkach hiperseksualności, zwłaszcza u sprawców przestępstw seksualnych. Wymagają ścisłego nadzoru lekarskiego.
  • Edukacja seksualna – pomaga zrozumieć własną seksualność, rozwijać zdrowe relacje intymne i radzić sobie z negatywnymi przekonaniami na temat seksu.

Ważne jest podkreślenie, że leczenie hiperseksualności powinno być dostosowane do indywidualnych potrzeb i prowadzone przez doświadczonych specjalistów. Wymaga ono czasu, zaangażowania i gotowości do zmian ze strony pacjenta1.

Kontrowersje wokół hiperseksualności

Hiperseksualność od lat budzi gorące dyskusje wśród seksuologów, psychiatrów i psychologów. Główne kontrowersje dotyczą tego, czy jest to rzeczywiste zaburzenie, czy raczej przejaw nienormatywnej, ale zdrowej seksualności.

Krytycy koncepcji hiperseksualności argumentują, że:

  • Nie ma jednoznacznych dowodów naukowych na istnienie uzależnienia od seksu
  • Kryteria diagnostyczne są subiektywne i oparte na normach kulturowych
  • Patologizuje się zachowania seksualne, które nie pasują do społecznych oczekiwań
  • Diagnoza hiperseksualności może prowadzić do stygmatyzacji i dyskryminacji

Z kolei zwolennicy uznania hiperseksualności za zaburzenie podkreślają, że:

  • Istnieją osoby, dla których impulsy seksualne są źródłem cierpienia i problemów
  • Niekontrolowane zachowania seksualne mogą prowadzić do poważnych konsekwencji
  • Dostępne są metody terapeutyczne, które pomagają osobom z hiperseksualnością
  • Diagnoza ułatwia uzyskanie profesjonalnej pomocy i wsparcia

Debata na temat statusu hiperseksualności trwa i wymaga dalszych badań oraz otwartego dialogu między specjalistami, pacjentami i społeczeństwem.

Najnowsze

Podobne artykuły

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj