W ósmej klasie uczniowie mają zestaw przedmiotów, który łączy języki, matematykę, nauki przyrodnicze, przedmioty społeczne i wychowawcze. Dochodzi edukacja dla bezpieczeństwa, a znikają muzyka i plastyka. Więcej godzin przeznacza się na polski, matematykę i język obcy – główne przedmioty pod kątem egzaminu. Dochodzi doradztwo zawodowe, religia/etyka jako wybór oraz dodatkowe zajęcia wspierające. Całość ma przygotować do wyboru szkoły ponadpodstawowej.
Lista przedmiotów obowiązkowych w 8 klasie
W ostatnim roku szkoły podstawowej uczniowie mają pełny zestaw przedmiotów ogólnokształcących. Na liście znajdują się
- język polski,
- matematyka,
- pierwszy język obcy,
- drugi język obcy,
- historia,
- geografia,
- biologia,
- chemia,
- fizyka,
- informatyka,
- wychowanie fizyczne
- edukacja dla bezpieczeństwa.
W planie pojawia się także godzina z wychowawcą jako odrębna pozycja w tygodniowym rozkładzie.
W praktyce szkoły różnią się detalami organizacyjnymi. Najczęściej spotyka się drugi język obcy realizowany od klasy VII, a w klasie VIII kontynuowany w stałym wymiarze. W niektórych placówkach wiedza o społeczeństwie funkcjonuje jako osobny przedmiot w VIII klasie (zwykle w niewielkim wymiarze), a gdzie indziej jej treści są rozłożone między historię i oddzielne zajęcia.
Aby łatwiej zobaczyć pełen obraz, warto zwrócić uwagę na grupy przedmiotów występujących w VIII klasie:
- Przedmioty językowe: język polski, pierwszy język obcy, drugi język obcy.
- Przedmioty matematyczno-przyrodnicze: matematyka, biologia, chemia, fizyka, geografia, informatyka.
- Przedmioty społeczne i obywatelskie: historia, (często) wiedza o społeczeństwie, edukacja dla bezpieczeństwa.
- Rozwój i wychowanie: wychowanie fizyczne, godzina z wychowawcą.
Liczba godzin tygodniowo z podziałem na przedmioty
Wymiar godzin wyznacza ramowy plan nauczania, a dyrektor może go nieznacznie modyfikować (np. korzystając z godzin do dyspozycji). Układ godzinowy najczęściej stosowany przez szkoły (możliwe są drobne odchylenia w zależności od organizacji):
- Język polski – 5 godzin tygodniowo
- Matematyka – 4 godzin tygodniowo
- Pierwszy język obcy – 3 godzin tygodniowo
- Drugi język obcy – 2 godziny tygodniowo
- Historia, chemia, fizyka – 2 godziny tygodniowo
- Geografia, biologia – 1–2 godziny tygodniowo
- Informatyka – 1 godzina tygodniowo
- Wychowanie fizyczne – 4 godzin tygodniowo
- Edukacja dla bezpieczeństwa – 1 godzina tygodniowo
Warto pamiętać, że godzina z wychowawcą stanowi odrębną pozycję w planie (najczęściej 1 godzina tygodniowo). Różnice między szkołami wynikają m.in. z podziału na grupy językowe, rozszerzonego wymiaru wybranych zajęć czy organizacji zajęć w blokach semestralnych.
Które przedmioty odchodzą względem klasy 7?
W VIII klasie zwykle nie ma już plastyki ani muzyki, które realizowane są głównie w klasach IV–VII. Przyroda (łączny przedmiot z młodszych klas) nie występuje, bo została zastąpiona osobnymi przedmiotami przyrodniczymi od klasy VII.
Zmianom towarzyszy przesunięcie akcentów. Większą część czasu zajmują przedmioty egzaminacyjne i przyrodnicze, a także języki obce. W wielu szkołach zniknięcie muzyki i plastyki pozwala zwiększyć czas na treści wymagające systematycznej pracy.
Dla porządku, to właśnie te pozycje znikają najczęściej z planu VIII klasy:
- Plastyka – wygaszana po klasie VII
- Muzyka – wygaszana po klasie VII
- Przyroda – zastąpiona biologią, geografią, chemią i fizyką
- Technika (zajęcia techniczne) – realizowana wcześniej, nie występuje w typowych planach klasy VIII
Które przedmioty dochodzą w 8 klasie?
W VIII klasie pojawia się edukacja dla bezpieczeństwa – zajęcia praktyczne dotyczące reagowania w sytuacjach zagrożenia, udzielania pierwszej pomocy i organizacji bezpieczeństwa w codziennym życiu. Uczniowie kontynuują także drugi język obcy, który został wprowadzony w klasie VII, a w niektórych szkołach wiedza o społeczeństwie jest realizowana wyraźniej jako samodzielny przedmiot.
Zakres nowych elementów można uchwycić w krótkiej liście:
- Edukacja dla bezpieczeństwa – nacisk na pierwszą pomoc i procedury bezpieczeństwa
- Wyraźna kontynuacja drugiego języka obcego – stały, zwykle 2-godzinny wymiar
- Wyodrębnione treści obywatelskie – często jako osobna wiedza o społeczeństwie
Wprowadzenie tych pozycji ma wymiar praktyczny: uczeń nabywa umiejętności ratownicze, uczy się działać w sytuacjach kryzysowych oraz systematyzuje wiedzę obywatelską u progu wyboru szkoły ponadpodstawowej.
Przedmioty nieobowiązkowe
W VIII klasie uczeń może uczęszczać na zajęcia, które nie wchodzą do puli obowiązkowych. Należą do nich religia lub etyka w wymiarze jednej godziny tygodniowo oraz zajęcia edukacji zdrowotnej prowadzone w cyklu krótkich modułów w roku szkolnym. Zajęcia religii i etyki szkoła planuje bezpośrednio przed lekcjami obowiązkowymi lub bezpośrednio po nich, co ułatwia organizację dnia.
W wielu szkołach pojawiają się też zajęcia wspierające, jak koła przedmiotowe, konsultacje czy projekty uczniowskie. Ich katalog nie jest zamknięty — dyrektor może włączać nowe formy w zależności od potrzeb środowiska.
Doradztwo zawodowe w klasach VII–VIII
Na etapie kończącym szkołę podstawową uczeń otrzymuje systematyczne wsparcie w wyborze dalszej ścieżki kształcenia. Doradztwo zawodowe jest obowiązkowe i obejmuje określony minimalny wymiar godzin w każdym z dwóch ostatnich lat nauki.
Aby działania były praktyczne, szkoły najczęściej łączą różne formy pracy:
- Zajęcia doradcze w klasie prowadzone przez doradcę lub nauczyciela według szkolnego programu.
- Diagnozy predyspozycji i zainteresowań oraz ćwiczenia z planowania edukacyjno-zawodowego.
- Informacje o zawodach i szkołach ponadpodstawowych, w tym ścieżkach ogólnych i zawodowych oraz rekrutacji.
- Kontakty z rynkiem pracy, np. spotkania z przedstawicielami zawodów czy wizyty w szkołach.
W typowych rozwiązaniach organizacyjnych na każdą z klas VII i VIII przypada co najmniej 10 godzin w roku szkolnym, a za realizację odpowiada doradca zawodowy we współpracy z wychowawcami i pedagogiem/psychologiem. Taki układ pozwala uczniowi lepiej przygotować decyzję o wyborze szkoły ponadpodstawowej.
Edukacja dla bezpieczeństwa
W VIII klasie realizowana jest edukacja dla bezpieczeństwa, skoncentrowana na działaniu w sytuacjach zagrożeń i na gotowości do niesienia pomocy. Program ma charakter mocno praktyczny – ćwiczy się m.in. rozpoznawanie ryzyka, zasady ewakuacji oraz pierwszą pomoc z użyciem RKO i AED.
Poruszane treści obejmują:
- Bezpieczeństwo i obronność, w tym system reagowania kryzysowego i postępowanie w razie alarmu.
- Pierwszą pomoc przedmedyczną: ocena stanu poszkodowanego, wzywanie pomocy, resuscytacja krążeniowo-oddechowa, użycie defibrylatora AED.
- Zagrożenia naturalne i cywilizacyjne: pożary, powodzie, substancje niebezpieczne, wypadki w ruchu drogowym.
W wielu szkołach przedmiot jest układany w blokach semestralnych (np. 1 godzina tygodniowo przez pół roku), co ułatwia organizację ćwiczeń i pozoracji. Dzięki temu uczniowie wychodzą z konkretnymi umiejętnościami działania i znajomością procedur, które realnie mogą się przydać.
Ważne przedmioty przygotowujące do egzaminu ósmoklasisty
Rok ósmy to naturalne wzmocnienie pracy nad językiem polskim, matematyką i nowożytnym językiem obcym, ponieważ z tych właśnie trzech przedmiotów przeprowadza się egzamin ósmoklasisty. Wybór języka obcego na egzaminie musi pokrywać się z językiem nauczanym w szkole jako obowiązkowy.
W szkołach spotyka się różne rozwiązania wspierające przygotowania:
- Dodatkowe sprawdziany i egzaminy próbne, które pozwalają oswoić format arkuszy i pracę na czas.
- Konsultacje i zajęcia wyrównujące dla osób potrzebujących wzmocnienia wybranych umiejętności.
- Pracę na zadaniach typowych dla egzaminu, np. wypracowania z wytycznymi, zestawy zadań otwartych z matematyki, arkusze językowe z rozumieniem ze słuchu.
Terminy i organizacja egzaminu są określane w corocznych komunikatach, a szkoła planowo „podciąga” kompetencje właśnie w tych trzech obszarach, tak by uczeń pewnie wszedł w etap rekrutacji do szkoły ponadpodstawowej.